Askerlik nedeniyle işten ayrılma ve kıdem tazminatı hakkında bilinmesi gerekenler

4857 sayılı İş Kanununun 120 nci maddesi yollamasıyla, halen yürürlükte olan 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde, işçinin muvazzaf askerlik hizmeti sebebiyle iş sözleşmesini feshi halinde, kıdem tazminatı talep hakkı doğacağı hükme bağlanmıştır.

Muvazzaf askerlik hizmeti, yirmi yaşını doldurmuş olan her erkek Türk vatandaşının zorunlu biçimde yapınası gereken bir vatandaşlık ödevidir.

İşçinin muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir nedenle silâhaltına alınması hali ise 4857 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde düzenlenmiş olup, bu durum, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinde yer almadığından, işçinin kıdem hakkı bulunmamaktadır. İki ay ya da en çok doksan gün süreyle işçinin iş sözleşmesi askıda olduğundan bu süre içinde bir fesihten söz edilemez. Ancak, muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya bir başka nedenle silâhaltına alınma durumunda, bu süre iki ayı (veya işçinin çalıştığı her yıl için iki gün eklendiğinde en çok doksan günü) geçerse. Kanunun 31 inci maddesi hükmü uyarınca işverence feshedilmiş sayılır. Söz konusu fesih, Yasanın 25/11 maddesi uyarınca yapılan bir fesih sayılamayacağından, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi hükmüne göre, bu halde de kıdem tazminatı ödenmelidir.

İşçinin muvazzaf askerlik sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için feshin gerçekten askerlik nedenine dayanması gerekir. Ayrıldıktan sonra bir başka işyerinde çalışan işçinin muvazzaf askerlik sebebiyle ayrıldığı düşünülemez. İşçinin muvazzaf askerlik celp döneminden makul bir süre önce ayrılması da mümkün görülmelidir.
İşçinin muvazzaf askerlik sebebiyle iş sözleşmesini feshinde ihbar öneli tanınmasına da gerek yoktur.

İşçinin işten ayrıldıktan sonra askere gitmeden başka bir yerde çalışması halinde feshin askerlik nedeniyle yapıldığı kabul edilemez.

İşçinin, bu sebeple kıdem tazminatına hak kazanması için askerlik görevini yapmak için ayrılması ve makul süre içerisinde askerliğini yapmak için birliğine teslim olması gerekir. Bu durum, askerlik şubelerinden sorulmak suretiyle araştırılmalıdır.

Askerlik süresi sonrası işçinin aynı işyerinde işe başlaması halinde, ilk dönem tasfiye edilmemişse iki dönem çalışma süresi birleştirilir. Son dönem çalışması haksız olarak işçi tarafından feshedilse bile askerlik için ayrılma ile kıdem tazminatına hak kazanılacağından ilk dönem açısından kıdem tazminatının ödenmesi gerekir.

1475 sayılı İş Yasası’nın 14.maddesi gereğince, işçinin kamu kurumu niteliğindeki işyerinden yaşlılık aylığı veya toptan ödemeye hak kazanarak emekli olmak üzere ayrılması halinde çalışırken borçlandığı askerlik süresi için fark kıdem tazminatı alacağının hüküm altına alınması gerekir. Ancak işveren tarafından haklı veya işçinin haksız feshi hallerinde fark kıdem tazminatı istenemeyecektir.

askerlik

Fesih hakkı işçiye aittir. İşçinin askerlik başlangıcından makul bir süre önce işten ayrılması ve akabinde askere gitmesi gerekir. İşçinin askerlik öncesi akraba ve arkadaşlarıyla vedalaşması için zamana ihtiyacı vardır. Makul süre işçinin sosyo-ekonoınik durumu, çevre ve örf ve adet özellikleri nazara alınarak belirlenmelidir.

İşçi tarafından ihbar öneli verilmesine gerek yoktur. Derhal eylemli olarak sözleşmeyi feshedebilir. İşçi, başka yerde çalışmak için ayrılmışsa haklı fesih sebebinden yararlanamayacaktır.

İstifa dilekçesi yazılacaksa askerlik nedeniyle olduğu belirtilmelidir. Feshin yazılı olması geçerlilik değil ispat şartıdır.

İşçinin askerlik nedeniyle işten ayrılıp ayrılmadığı, askerlik belgelerinin askerlik şubesinden istenilmesiyle ispatlanabilir. SGK kayıtlarıyla da başka bir işyerinde çalışmak için ayrılıp ayrılmadığı denetlenmelidir.

İşçi kendi ayrılsa da kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatına hak kazanılamaz. Feshe bağlı haklardan tüm çalışına süresince kullanılmayan yıllık izin süresine göre hesaplanacak yıllık izin alacağına hak kazanılır. Ödenmeyen alacaklar varsa feshe bağlı olmasa da talep edilmelidir. Zamanaşımı kıdem tazminatı ve yıllık izin(01.07.2012 sonrası fesihler açısından) alacağı için 10, ücret alacakları için 5 yıldır.

Uygulamada, muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılıp kıdem tazminatı almak isteyenler;

Makul süre önce ayrılması gerektiğine dikkat etmeyerek,

Fesih sebebinin bildirilmeden işten çıkarak,

İki dönem çalışmada ilk dönemin askerlik nedeniyle olduğunun iddia etmeyerek,

Fark kıdem tazminatında son çalışılan yerin kamu kurumu olduğuna dikkat etmeyerek hak kayıpları yaşamaktadırlar.

Cevapla

Email adresiniz paylasilmaz.. Zorunlu alanlari doldurunuz. *

*