İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) durumunda işçinin hakları nelerdir?

Türk Hukukunda psikolojik taciz (mobbing); işyerinde çalışanlara, diğer çalı­şanlar veya işverenler tarafından sistematik biçimde uygulanan, tekrarlanan her türlü kötü muamele, tehdit, şiddet, aşağılama gibi davranışlar olarak ifade edilmiştir. Psi­kolojik tacizin en bariz örnekleri, kendini göstermeyi engellemek, sözünü kesmek, yüksek sesle azarlamak, sürekli eleştiri, çalışan iş ortamında yokmuş gibi davran­mak, iletişimin kesilmesi, fikirlerine itibar edilmemesi, asılsız söylenti, hoş olmayan imalar, nitelikli iş verilmemesi, anlamsız işler verilip sürekli yer değiştirilmesi, ağır işler verilmesi ve fiziksel şiddet tehdidi sayılabilir (Tınaz, Pınar/Bayram, Fuat/Ergin, Hediye: Çalışma Psikolojisi ve Hukuki Boyutlarıyla İşyerinde Psikolojik Taciz (mobbing), Beta Yayınları, İstanbul 2008, s.7, s.53-58, aktaran K. Ahmet Sevimli, agm., s.l 16).

Görüldüğü üzere, bir eylemin psikolojik taciz olarak kabul edilebilmesi için, bir işçinin hedef alınarak gerçekleştirilmesi, belli bir süreye yayılması ve bu durumun sistematik bir hal alması gerekir. Belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin, her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Psikolojik tacizin nedenleri farklılık göstermesine karşın amaç, çoğu kez işçinin işyerinden ayrılmasını sağla­maktır.

Önceleri özel bir düzenleme olmamasına rağmen, çalışanların maruz kaldıkları psikolojik taciz, hizmet sözleşmesinin taraflara yükledikleri borçlar ve ödevler kap­samında değerlendirilmiştir. Buna göre, psikolojik taciz eylemi, işverenin işçiyi ko­ruma (gözetme) ve eşit davranma borçlarına aykırılık oluşturmaktadır. Bunun ya­nında, psikolojik taciz aynı zamanda, işçinin kişilik haklarına da müdahale niteliği taşıması dolayısıyla, buna ilişkin hukuki yolların da kullanılması gündeme gelebilir.

mobbing

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 332. maddesi kapsamında işçinin, iş gör­me yükümlülüğü çerçevesinde maruz kalacakları tehlikelere karşı işverenin gerekli tedbiri alması gerektiği düzenlenmişti. Bu düzenleme ise, işverenin işçiyi koruma (gözetme) borcunun temelini oluşturuyordu. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ise, bunun yerine “İşçinin Kişiliğinin Korunması” başlıklı 417 ve devamı maddelerini getirmiştir. Bu maddenin getirdiği yenilik, psikolojik taciz terimine açıkça yer ver­miş olması ve işçinin kişiliğinin korunmasını yoruma yer vermeyecek biçimde özel olarak düzenlemesidir. Buna göre;

“İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve iş­yerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolo­jik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla za­rar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü ön­lemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güven­liği konusunda alman her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı ne­deniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihla­line bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir”

Davacı işçi, davalı işverenden maruz kaldığı psikolojik taciz nedeniyle, hizmet sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği gibi, işe devam etmek suretiyle diğer ya­sal haklarını  kullanma konusunda seçimlik hakka sahiptir (Örneğin; maddi ve manevi tazminat davası açması gibi).

1 Cevap

  1. merhaba ,Ben 20.03.2013 tarıhınde antalya kemerde bulunan MAXX ROYAL KEMER Otele kat hızmetlerı elemanı olarak goreve basladım bana vermıs oldukları vaatler 12 ay acık dıye kıs garantısını vermıslerdı ,ama yaz sezonu bıttıkten sonra 2013 kasım ayından ıtıbaren mart ayına kadar askıya gonderdıler .yıne 2014 yaz sezonu basladı ve calıstık ve yıne bana askıya gıtmemı ıstedıler bende kabul etmedım ve bana yuzu cevırdıler baskı uygulamaya basladılar ve basardılar benı bunalttılar, halıyle bende ısı bıraz gevsettım kısa zaman sonra .22.11.2014 te benı tekrar cagırdılar yıne askıyı kabul etmemı ıstedıler ben yıne kabul etmedım edersın etmezsın dıye bıraz ıddalastık o zaman ıstıfanı yaz dedı yonetım ,o zaman yapacak bısey yok dedıler ,bende ok dedım o zaman mahkemede bulusuruz dedım ve cıktım gıttım ,bılıyorum 3 gun ıcınde avukata basvurmam gerektıgını ama dusundum ,ıse gırerken doldurdumuz formda sezonluk ıscı olarak calıscamı kabul etmıs bulunmusum,tekrar aynı gun sgk ya gıttım durumu anlattım gorevlı bana maalesef askı dıye bı olay var bısey yapamazsın dedı .,ve bende o anda vaz gectım davadan cunkı aksı durumda bana agır malıyetlı olurdu .bu olaydan 3 gun sonra 25.11.2014 te tekrar bır ıse daha basladım yıne yaz yaklasınca aynı otelden 1.martta 2015te aradılar tekrar calısmak ıstermısın bızımle dıye bende evet dedım evrak lıstesı verdıler evraklarını hazırla dedıler bende apar topar evraklar hazır olsun dıye bıran once hazırladım lıste hem cok malıyetlıydı hemde ıs ortamımda magdur durumda kaldım 150 tl mal oldu ,ama bu ayın 12 sınde baslarım dedım amacım maasımı almaktı durum boyle olunca bende calıstıgım sırkete 10.mart 2015 te ısten ayrılcam dedım cunkı kanunen 15 gun onceden soylemem gerekıyor kesıntıye ugramamam ıcın otelden tekrar aradılar nısanın basında cagırcaz dedıler onada tamam dedım ,nısan gelmek uzere ben yıne aradım bu sefer mayısa kaldın dedıler ,sayın arkadasım bu durumum uzerıne benım nasıl bır yol ızlememı onerırsınız ,sanırım bu kadar magdur olan bır ıscının mutlaka basvurması gereken bır kanun yolu vardır ,cevabınız ıcın sımdıden tesekkur ederım saygılar sunarım

Cevapla

Email adresiniz paylasilmaz.. Zorunlu alanlari doldurunuz. *

*